Jak korzystać ze wzajemnego uznawania wyrobów budowlanych

Zasada wzajemnego uznawania dotyczy wyrobów budowlanych nieobjętych unijnym prawodawstwem harmonizacyjnym oraz niezharmonizowanych aspektów wyrobów objętych nim częściowo. Producent może wtedy powołać się na legalny obrót w jednym państwie Unii Europejskiej, aby udostępnić wyrób w kolejnym. Państwo przeznaczenia zachowuje prawo do oceny wyrobu.

Co oznacza wzajemne uznawanie

Państwo członkowskie co do zasady nie może zakazać sprzedaży towaru, który zgodnie z prawem wprowadzono do obrotu w innym państwie członkowskim, nawet gdy wyprodukowano go według odmiennych przepisów technicznych. Ograniczenie może być uzasadnione względami interesu publicznego, jeżeli jest proporcjonalne (Główny Urząd Nadzoru Budowlanego, GUNB, pytanie 1). Stosowanie tej zasady w indywidualnych przypadkach reguluje rozporządzenie (UE) 2019/515.

Wyrób częściowo objęty harmonizacją może korzystać z tej zasady w odniesieniu do aspektów niezharmonizowanych (art. 2 ust. 2 lit. a rozporządzenia). Wyrób w pełni objęty normą zharmonizowaną podlega przepisom o oznakowaniu CE. To, czy dla danej zharmonizowanej specyfikacji technicznej właściwe jest rozporządzenie o wyrobach budowlanych nr 305/2011, czy nowe rozporządzenie (UE) 2024/3110, wynika z przepisów przejściowych nowszego aktu.

Jak wykazać legalny obrót w pierwszym państwie

Definicja z art. 3 pkt 1 rozporządzenia (UE) 2019/515 zawiera dwa kryteria i oba muszą być spełnione. Wyrób lub wyrób tego rodzaju jest zgodny z przepisami właściwymi w pierwszym państwie albo takim przepisom tam nie podlega. Ponadto udostępniono go użytkownikom końcowym w tym państwie. Definicja nie określa minimalnej wielkości sprzedaży.

Użytkownikiem końcowym jest konsument albo profesjonalny użytkownik końcowy prowadzący działalność przemysłową lub zawodową. Klientem producenta bywa pośrednik, na przykład hurtownia, która odsprzedaje wyrób i nie jest jego użytkownikiem końcowym. Sam dokument pierwszej dostawy do hurtowni nie dowodzi więc dalszego udostępnienia wyrobu użytkownikowi końcowemu. Wniosek ten wynika z definicji w art. 3 pkt 1 i nie stanowi odrębnego wymogu formalnego Komisji Europejskiej.

Wytyczne Komisji Europejskiej, sekcja 2.1.2, uznają za dowód drugiego kryterium dokument, który identyfikuje wyrób lub jego rodzaj, dostawców, klientów lub użytkowników końcowych i zawiera datę, na przykład fakturę. Przy sprzedaży przez pośrednika kryterium to może potwierdzić dokument dalszej dostawy, w którym odbiorcą jest użytkownik końcowy. Faktura może dokumentować dostawę, lecz sama nie rozstrzyga o zgodności z przepisami. Zgodność mogą potwierdzać informacje o właściwościach wyrobu wraz z odniesieniem do prawa krajowego. W niektórych przypadkach konieczna może być decyzja wydana w procedurze uprzedniego zezwolenia.

Porównaj dokumenty

Sprawdź, co potwierdza każdy dokument

Wybierz dokument, aby zobaczyć, którą część legalnego obrotu może wykazać i co nadal podlega ocenie.

Faktura jako dowód udostępnienia wyrobu

Co potwierdza

Dostawę wyrobu lub wyrobu tego rodzaju w określonym dniu, jeżeli faktura wskazuje wyrób, dostawcę i odbiorcę. Gdy odbiorcą jest użytkownik końcowy, dokumentuje udostępnienie wyrobu w pierwszym państwie.

Czego nie rozstrzyga

Faktura za dostawę do hurtowni nie dowodzi dalszego udostępnienia wyrobu użytkownikowi końcowemu. Sama faktura nie rozstrzyga o zgodności wyrobu z przepisami pierwszego państwa.

Zobacz podstawę objaśnienia: Wytyczne Komisji Europejskiej, sekcja 2.1.2.

Oświadczenie o wzajemnym uznawaniu

Co potwierdza

Oświadczenie wskazuje przepisy pierwszego państwa albo to, że wyrób im nie podlega, oraz datę pierwszego udostępnienia. Wraz z dowodami niezbędnymi do weryfikacji zawartych w nim informacji wystarcza do wykazania legalnego obrotu.

Czego nie rozstrzyga

Oświadczenie nie stanowi pozwolenia. Organ państwa przeznaczenia nadal ocenia, czy z uwzględnieniem cech wyrobu interesy publiczne objęte krajowym przepisem technicznym są odpowiednio chronione.

Zobacz podstawę objaśnienia: Rozporządzenie (UE) 2019/515, art. 4 i 5 oraz załącznik.

Sprawozdanie z badań jako dowód właściwości wyrobu

Co potwierdza

Przedstawia wyniki badania wyrobu. Sprawozdanie z badań wykonanych przez jednostkę oceniającą zgodność można powołać w części I oświadczenia, jeżeli takie badania wykonano.

Czego nie rozstrzyga

Sprawozdanie nie zastępuje dokumentu wymaganego przepisami i nie dowodzi udostępnienia wyrobu użytkownikom końcowym. Nie potwierdza też właściwości ani zastosowań nieobjętych badaniem.

Zobacz podstawę objaśnienia: Rozporządzenie (UE) 2019/515, załącznik, część I.

Jak przygotować oświadczenie o wzajemnym uznawaniu

Oświadczenie jest dobrowolne i nie wydaje go urząd. Sporządza się je według załącznika do rozporządzenia (UE) 2019/515. Dokument składa się z dwóch części:

• Część I identyfikuje wyrób i podpisującego. Wskazuje przepisy pierwszego państwa wraz z odniesieniem do ich oficjalnej publikacji albo stwierdza, że wyrób takim przepisom nie podlega. Zawiera też odniesienie do procedury oceny zgodności lub do sprawozdań z badań wykonanych przez jednostkę oceniającą zgodność, jeżeli taką procedurę przeprowadzono lub takie badania wykonano.
• Część II potwierdza udostępnienie wyrobu użytkownikom końcowym i podaje datę pierwszego udostępnienia.

Polski producent, który udostępnia wyrób ze znakiem budowlanym i planuje sprzedaż w innym państwie, może wykazać legalny obrót w Polsce. W części I może wskazać art. 5 ust. 2 ustawy o wyrobach budowlanych oraz rozporządzenie w sprawie sposobu deklarowania właściwości użytkowych wyrobów budowlanych oraz sposobu znakowania ich znakiem budowlanym. Część II dotyczy wtedy udostępnienia wyrobu użytkownikom końcowym w Polsce.

Zgodnie z art. 4 rozporządzenia (UE) 2019/515 oświadczenie sporządza producent lub, z jego upoważnienia, upoważniony przedstawiciel. Jeżeli ograniczą się oni do części I, część II zamieszcza importer albo dystrybutor. Importer lub dystrybutor może sporządzić także obie części, jeżeli osoba podpisująca jest w stanie dostarczyć dowody potwierdzające zawarte w nich informacje. Oświadczenie sporządza się w języku urzędowym Unii, a w razie potrzeby tłumaczy na język wymagany w państwie przeznaczenia. Podpisujący odpowiada za jego treść i aktualizuje je po zmianie danych.

Jak organ może ocenić wyrób

Oświadczenie nie stanowi pozwolenia. Jeżeli właściwy organ państwa przeznaczenia zamierza ocenić wyrób na podstawie art. 5 ust. 1 rozporządzenia, kontaktuje się z podmiotem gospodarczym. Ustala, czy wyrób legalnie wprowadzono do obrotu, a następnie, czy z uwzględnieniem cech tego wyrobu uzasadnione interesy publiczne objęte krajowym przepisem technicznym są odpowiednio chronione. Oświadczenie wraz z dowodami, o które zwróci się organ, wystarcza do wykazania legalnego obrotu. Nie przesądza natomiast o wyniku drugiej części oceny.

W czasie oceny podmiot gospodarczy może udostępniać wyrób w państwie przeznaczenia i może kontynuować udostępnianie, dopóki nie otrzyma decyzji ograniczającej dostęp do rynku lub odmawiającej tego dostępu (art. 5 ust. 3). Zasady tej nie stosuje się do oceny w procedurze uprzedniego zezwolenia ani wtedy, gdy organ tymczasowo zawiesi udostępnianie wyrobu na podstawie art. 6.

Organ może ograniczyć dostęp do rynku lub go odmówić. W decyzji wskazuje wtedy między innymi przepis, względy interesu publicznego, dowody techniczne lub naukowe oraz środki zaskarżenia.

Jakie warunki musi spełnić wyrób z innego państwa udostępniany w Polsce

Wyrób z innego państwa może być udostępniany na rynku krajowym na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy o wyrobach budowlanych, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:

• nie jest objęty zakresem przedmiotowym zharmonizowanych specyfikacji technicznych, czyli norm zharmonizowanych i europejskich dokumentów oceny;
• został legalnie wprowadzony do obrotu w innym państwie Unii, w państwie Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu będącym stroną umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym albo w Turcji;
• jego właściwości użytkowe umożliwiają spełnienie podstawowych wymagań przez obiekty budowlane zaprojektowane i budowane zgodnie z przepisami techniczno-budowlanymi oraz zasadami wiedzy technicznej;
• dostarcza się z nim informacje o właściwościach użytkowych oznaczonych zgodnie z przepisami państwa pierwszego obrotu, instrukcje stosowania i obsługi oraz informacje o zagrożeniach dla zdrowia i bezpieczeństwa.

Według GUNB, pytanie 5, te informacje i instrukcje muszą być sporządzone w języku polskim. Sam brak wydanej europejskiej oceny technicznej nie otwiera tej drogi, ponieważ wyrób może mieścić się w zakresie europejskiego dokumentu oceny. Tego polskiego wyłączenia nie należy przenosić automatycznie na inne państwa. Polski producent sprzedający wyrób za granicą sprawdza wymagania państwa przeznaczenia, a legalny obrót w Polsce może wykazać w oświadczeniu opisanym wyżej.

Przy skutecznym powołaniu się na tę podstawę nie stosuje się krajowej deklaracji właściwości użytkowych ani znaku budowlanego (przypis 1 do załącznika 1 rozporządzenia krajowego). Obowiązek dostarczenia informacji o właściwościach użytkowych oznaczonych zgodnie z przepisami państwa pierwszego obrotu pozostaje. Wzajemne uznawanie nie uprawnia też do oznakowania CE ani nie ustanawia urzędowego znaku.

Kto w Polsce decyduje o zastosowaniu wyrobu w obiekcie

Legalne udostępnienie na rynku nie rozstrzyga o zastosowaniu wyrobu w konkretnym miejscu obiektu. Decydują o tym uczestnicy procesu budowlanego, przede wszystkim osoby wykonujące samodzielne funkcje techniczne, na podstawie informacji o wyrobie, polskich przepisów i zasad wiedzy technicznej (GUNB, pytanie 6).

Jakie dane przekazać do analizy wyrobu

Przedstawiamy ocenę możliwości zastosowania zasady wzajemnego uznawania do wyrobu w państwie przeznaczenia oraz wykaz dokumentów potrzebnych do potwierdzenia legalnego obrotu. Do analizy potrzebujemy karty technicznej wyrobu, opisu zamierzonego zastosowania oraz nazwy państwa pierwszego obrotu i państwa przeznaczenia. Dane można przesłać przez formularz kontaktowy.