Kiedy wyrób budowlany stosowany w Niemczech nie wymaga ogólnego dopuszczenia budowlanego

Ogólne dopuszczenie budowlane, czyli allgemeine bauaufsichtliche Zulassung (abZ), jest dowodem przydatności wyrobu do stosowania wydawanym przez Niemiecki Instytut Techniki Budowlanej (Deutsches Institut für Bautechnik, DIBt). Nie każdy wyrób stosowany w Niemczech go wymaga. Gdy dokument nie jest wymagany, mogą obowiązywać inne wymagania, które zależą od wyrobu, zastosowania i kraju związkowego.

Które przepisy obowiązują w Niemczech

Wymagania dotyczące stosowania wyrobów wynikają z przepisów budowlanych 16 krajów związkowych. Przepisy te mają wspólne wzorce: Musterbauordnung (MBO), czyli wzorcowy kodeks budowlany, oraz Muster-Verwaltungsvorschrift Technische Baubestimmungen (MVV TB), czyli wzorcowe przepisy administracyjne zawierające techniczne przepisy budowlane. Wzorce nie obowiązują bezpośrednio (DIBt, pytanie 1). Co do zasady rozstrzygają przepisy kraju związkowego, w którym wyrób ma zostać zastosowany. Powołania na MBO i MVV TB w tym artykule należy więc sprawdzić w przepisach tego kraju.

Jakie oznakowanie i dowody przewiduje niemiecki system

Polskie nazwy w tabeli są tłumaczeniami objaśniającymi. Niemieckie dokumenty nie odpowiadają wprost polskiej krajowej ocenie technicznej.

Oznakowanie lub dowód	Przedmiot	Rola
Oznakowanie CE	Wyrób objęty normą zharmonizowaną albo europejską oceną techniczną	Wyrób można stosować, jeżeli zadeklarowane właściwości odpowiadają wymaganiom dla danego zastosowania
abZ, ogólne dopuszczenie budowlane	Wyrób	Dowód przydatności wyrobu do stosowania
allgemeines bauaufsichtliches Prüfzeugnis (abP) dla wyrobu, ogólne świadectwo badania do celów nadzoru budowlanego	Wyrób oceniany według powszechnie uznanych metod badań	Zastępuje abZ, gdy przewidują to przepisy techniczne
Zustimmung im Einzelfall (ZiE), zgoda w indywidualnym przypadku	Wyrób w konkretnej inwestycji	Zastępuje abZ przy jednym przedsięwzięciu budowlanym
allgemeine Bauartgenehmigung (aBG), ogólne zezwolenie na sposób wykonania	Łączenie wyrobów w obiekt budowlany lub jego część	Dowód dotyczący sposobu wykonania, a nie przydatności wyrobu
abP dla sposobu wykonania	Sposób wykonania oceniany według powszechnie uznanych metod badań	Zastępuje aBG, gdy przewidują to przepisy techniczne

Podział dowodów na dotyczące wyrobów i sposobów wykonania przedstawia DIBt w pytaniach 6, 8 i 9. Zastępowanie abZ i aBG przez abP wynika z § 19 ust. 1 i § 16a ust. 3 MBO.

Rozróżnij przedmiot oceny

Rozróżnij wyrób i sposób wykonania

Niemiecki system rozróżnia dowody przydatności wyrobu i dowody dotyczące łączenia wyrobów w obiekt budowlany.

Dowody dotyczące wyrobu

Czego dotyczy ocena

Przydatność samego wyrobu do stosowania. Dowód może dotyczyć wyrobu stosowanego w wielu inwestycjach albo tylko w jednym przedsięwzięciu budowlanym.

Przykłady dokumentów

• abZ, czyli ogólne dopuszczenie budowlane wydawane przez Niemiecki Instytut Techniki Budowlanej (DIBt).
• abP, czyli ogólne świadectwo badania do celów nadzoru budowlanego.
• ZiE, czyli zgoda w indywidualnym przypadku dla konkretnej inwestycji.

Zobacz podstawę objaśnienia: DIBt, pytania 6, 8 i 9.

Dowody dotyczące sposobu wykonania

Czego dotyczy ocena

Łączenie wyrobów w obiekt budowlany lub jego część. Ocena dotyczy sposobu wykonania, a nie przydatności poszczególnych wyrobów.

Przykłady dokumentów

• aBG, czyli ogólne zezwolenie na sposób wykonania.
• abP dla sposobu wykonania, czyli ogólne świadectwo badania do celów nadzoru budowlanego wydane dla sposobu wykonania ocenianego według powszechnie uznanych metod badań.

Zobacz podstawę objaśnienia: Wzorcowy kodeks budowlany (MBO), § 16a.

Kiedy wyrób wymaga dowodu przydatności

Zgodnie z § 17 ust. 1 MBO i pytaniem 7 DIBt formalny dowód przydatności, na przykład abZ, jest potrzebny, gdy:

• dla wyrobu nie istnieją techniczne przepisy budowlane ani powszechnie uznane zasady techniki;
• wyrób istotnie odbiega od technicznych przepisów budowlanych;
• wymaga tego odrębne rozporządzenie.

Brak normy DIN, czyli niemieckiej normy krajowej, sam nie rozstrzyga o potrzebie uzyskania abZ. Powszechnie uznane zasady techniki mogą wynikać także z innych reguł technicznych lub ze sprawdzonych reguł rzemiosła. Istnienie normy DIN również nie dowodzi zwolnienia, ponieważ należy ocenić jej status i zakres, zastosowanie wyrobu oraz ewentualne odstępstwa.

Kiedy abZ nie jest wymagane

Podstawowy przypadek dotyczy wyrobu, który odpowiada właściwym technicznym przepisom budowlanym i nie odbiega od nich istotnie. Taki wyrób nie wymaga abZ, chyba że dowód przydatności przewiduje odrębne rozporządzenie (§ 17 ust. 1 MBO, DIBt, pytania 5 i 7). DIBt w pytaniu 7 wymienia także następujące wyjątki:

• wyrób nosi oznakowanie CE na podstawie rozporządzenia o wyrobach budowlanych;
• przepisy techniczne kraju związkowego przewidują abP zamiast abZ;
• wyrób ma być użyty tylko w konkretnej inwestycji i wybrano ZiE;
• dla wyrobu istnieją powszechnie uznane zasady techniki;
• wyrób ma podrzędne znaczenie dla wymagań budowlanych.

Część D MVV TB zawiera wzorcowe, niewyczerpujące listy wyrobów, które nie wymagają dowodu przydatności. Lista D 2.1 podaje przykłady wyrobów, dla których istnieją powszechnie uznane zasady techniki. Lista D 2.2 obejmuje wyroby, dla których takich zasad nie ma. Dotyczy jedynie wyrobów i zastosowań, dla których przepisy wymagają wyłącznie właściwości określanej po niemiecku jako normalentflammbar (w przybliżeniu „normalnie zapalne”), bez dalszych wymagań przeciwpożarowych, akustycznych i cieplnych. Poszczególne pozycje mogą mieć własne warunki, a obie listy należy sprawdzić we właściwych przepisach kraju związkowego.

Producent stosujący powszechnie uznane zasady techniki może nie potrzebować abZ, powinien jednak ustalić, czy obejmują one jego wyrób i zadeklarowane zastosowanie.

Jakie wymagania obowiązują, gdy abZ nie jest potrzebne

Brak obowiązku uzyskania abZ nie zwalnia z badań, dokumentacji ani kontroli produkcji, jeżeli wymagają ich właściwe przepisy. Wyrób musi umożliwiać obiektowi spełnienie wymagań budowlanych (§ 16b ust. 1 MBO). Do sprawdzenia pozostają w szczególności:

• Oznakowanie CE. Stosowanie wyrobu zależy od zgodności deklarowanych właściwości z wymaganiami dla danego zastosowania. Należy przy tym ustalić aktualną zharmonizowaną specyfikację techniczną i przepisy przejściowe, ponieważ rozporządzenia 305/2011 i 2024/3110 stosuje się częściowo równolegle. Oznakowanie CE na podstawie innych przepisów harmonizacyjnych może nie wystarczyć (DIBt, pytanie 14).
• Sposób wykonania. Łączenie wyrobów w obiekt budowlany lub jego część może wymagać odrębnego dowodu, na przykład aBG, także przy wyrobach z oznakowaniem CE. Nie oznacza to powtarzania oceny cech objętych tym oznakowaniem.
• Znak zgodności Ü (Ü-Zeichen). Dotyczy wyrobów podlegających krajowemu potwierdzaniu zgodności z technicznymi przepisami budowlanymi albo z dowodem przydatności. Producent oznacza wyrób tym znakiem po zapewnieniu zakładowej kontroli produkcji, a przepisy lub dowód przydatności mogą wymagać także udziału uznanej jednostki (§ 21 i § 22 MBO, DIBt, pytanie 15). Na wyrobach oznakowanych CE na podstawie rozporządzenia o wyrobach budowlanych nie umieszcza się dodatkowo znaku Ü (§ 16c i § 87 ust. 4 MBO, rozdział C 1 MVV TB). Wiążące pozostaje właściwe prawo kraju związkowego.
• Infrastruktura transportowa. Drogi, mosty i tunele podlegają odrębnym przepisom technicznym oraz warunkom dostaw.

Sprawozdanie z badań lub prywatny certyfikat stanowi dowód w rzeczywistym zakresie badania lub oceny. Nie zastępuje dokumentu wymaganego przepisami.

Jak stosuje się wzajemne uznawanie w Niemczech

Według niemieckiego punktu kontaktowego zasada ta dotyczy wyrobów niepodlegających harmonizacji unijnej, które wcześniej legalnie wprowadzono do obrotu zgodnie z przepisami innego państwa Unii Europejskiej lub Europejskiego Obszaru Gospodarczego, Turcji albo Szwajcarii.

Wyrób zgodny z wymaganiami technicznymi określonymi w przepisach innego państwa Europejskiego Obszaru Gospodarczego można stosować w Niemczech, jeżeli jego zastosowanie pozwala w równym stopniu i trwale osiągnąć poziom ochrony wymagany w Niemczech dla obiektów budowlanych (§ 16b ust. 2 MBO, DIBt, pytanie 5). Według niemieckiego punktu kontaktowego równoważność obejmuje także wymagania proceduralne i wymagania wobec jednostek potwierdzających zgodność. Legalny obrót i dobrowolne oświadczenie opisujemy w artykule o wzajemnym uznawaniu wyrobów budowlanych.

Jak zakwalifikować wyrób

1. Ustalić kraj związkowy i zamierzone zastosowanie.
2. Sprawdzić, czy wyrób jest objęty normą zharmonizowaną albo czy producent wybrał dobrowolną europejską ocenę techniczną.
3. Odszukać właściwe techniczne przepisy budowlane i powszechnie uznane zasady techniki, a następnie ocenić odstępstwa.
4. Sprawdzić listy D 2.1 i D 2.2 wraz z ich warunkami w przepisach kraju związkowego.
5. Ustalić, czy sposób wykonania wymaga odrębnego dowodu.

W razie wątpliwości DIBt przyjmuje zapytania zawierające dokładne dane techniczne wyrobu i opis jego zastosowania.

Jakie dane przekazać do analizy wyrobu

Przedstawiamy ocenę wymagań dotyczących wyrobu w wybranym kraju związkowym, w tym potrzeby uzyskania abZ lub innego dowodu przydatności. Do oceny dołączamy wykaz dokumentów potrzebnych w danym przypadku. Do analizy potrzebujemy karty technicznej wyrobu, opisu zastosowania oraz nazwy kraju związkowego, w którym wyrób ma zostać zastosowany. Dane można przesłać przez formularz kontaktowy.